اے كسانكيں رجانك ، ٹـيـكی اے په منی بے دَروَريں همبل ، ورناييں
عبدالباسط جان كريمزاده ءِ نام ءَ !
چـُـکانی دیوان
گریم ءِ براتاں
----------------
-------------------
تـَرینـــــــوک :
کریم بلوچ _ تـَهـل
« اِسـپـيـتـيـں بـَـرپـَـلـُـك » و هـَپـت
كـَسانـُـكـيـں مـَردَلـُـك
باز كـُوَهْنيں زَمانَگاں ماں ، هست ات يك مـَه دَروريں شَهبانُـكے
. آئيا يك روچے ، تـَاگ ءِ كـَش ءَ يك چيزے دوچگ ات كه اناگت ءَ سوچن آئی
ءِ لـَنكـُك ءَ بـُـڈ اِت و وهدے كه سوچن ئی كـَشّ اِت ، پــِـٹـے سُهرين
هون ، كـَپتَگيں اِسپيتيں بـَرپانی سرا كـَپت _ پــِـٹ اِت _ .
اِسپيتيں بَرپاں ماں ، كپتگيں سُهر پُلّ رَنگيں هون ءِ تِرَمپ ،
هَنچو پرائيا وَشرنگ و زيبناك ات كه شهبانك ءَ ساه ءَ گوں آهے كـَش اِت و
گوئشت ئی :
- اوه چون منی دل ءَ لوٹيت _ پـَيـت _ كه منا جنكوے به بوتيں كه
دِيم ئی چو كـُوُش و بَرپ ءَ اِسـپـيـت به بـيـتـيـں ، لـُنـٹ ئی _ رَكّ
_ ئی چو سُهـرپلّ ءَ سهر به بيتين انت و ڈكّــُميں ماپر ئی چو ڈامبر ءَ
سِياه .
زوتی ءَ آئيا جَنِكوے بيت : پوستی چو بَرپ ءَ اِسپيت ات ، تـَـنـَك
و كاگـَديں لـُنٹ ئی چو سهر پُلّ ءَ سهر اتنت ، و ريزيں ماپر ئی چو شَپ و
ڈامبر ءَ سِياه اتنت . شهبانك آئيا « اِسـپـيـتـيـں بـَـرپـَـلـُـك »
نامينت .
بَژنی گـَپ ايش انت كه شـهـبـانـك بـيـران بـيـت و نه مَـنـت . رَند
چه چـُنـت وَهـد ءَ ، بادشاه ءَ دگه سانگ و سِيرے كـُت . نوكيں شـهـبـانك
، كـَـلـّـَگی وَتگـَلايـيـں جَنُكے ات و هچ وَهد ءَ « اِسـپـيـتـيـں
بـَـرپـَـلـُـك » ءِ نيمگ ءَ دِلگوش و گوں ماتی چـَمّ ءَ نه چار اِت .
آئی ءِ ماتو وتی گِـيـشـيـں وَهــد ءَ وتی جادويی آديـنـك ءِ برابر
ءَ نِشت و هر روچ ءَ جُست ءَ كت :
- تو منی آديـنـك مـنـا بـــگـوئـش كه اے جهان ءَ كـَے چه
پـَهْـكاں گِهتر انت ، اِسيت _ بـَگـّی _ تر و شَر تِر انت ؟
و آدينك هر روچ آئيا پَسو ديان ات :
- تو منی شهبانك ، سرجميں جهان ءَ شَرتِر ئے ، چه سرجماں اِسپيت تر
و گهتر ئے !
چه آدينك ءِ اے جواب ءَ شهبانك ءِ دل وَش بيتگ ات ، البت نه مدامی
ءَ . پر چا كه ايدگه روچ ءَ هم ، اپدا همے جُـسـت ءَ چه آديـنـك ءَ
كـنـان ات . آئی ءِ مَـسـتـريــں تـُرس هميش ات كه مه بات كه آدينك چه
آئيا شَر رَنگ تريں و گهترينے وَدی بكنت .
هما وَهدان « اِسـپـيـتـيـں بـَـرپـَـلـُـك » هم رُدان و مَزَن
بَيـَان ات و هر روچ ءَ ، پـُلاّں _ گـُـلاّں _ و وَشرَنگ تر بيان ات .
يگبرے شهبانك مدامی ءِ پیما وتی آدينك ءَ جُست كنان ات :
- تو منی آدينك منا بگوئش كه اے جهان ءَ كـَے چه پـَهْـكاں گِهتر
انت ، اِسيت _ بـَگـّی _ تر و شَر تِر انت ؟
آئی ءِ آدينك هر روچی جواب ءِ بَدل ءَ گوئشت :
- تو منی شهبانك په زيب و رَنگ ءَ ، پر براه ئے ، بلے «
اِسـپـيـتـيـں بـَـرپـَـلـُـك » چه پهكاں اِسپيت تر انت و گِهتر انت .
شهبانك هما دمان ءَ هنچو گـَرم گِپت كه پگر ئی كت كه «
اِسـپـيـتـيـں بـَـرپـَـلـُـك » ءَ چون گـُم و گار به كنت .
چو شهبانك يكے چه شاهی شكاريان ءَ ، چِيركايی لوٹــائـيـنـت و گوئشت ئی :
- تو « اِسـپـيـتـيـں بـَـرپـَـلـُـك » ءَ جَنگل ءَ به بَر و
همودان هَنچين جاه ئی وَيل بكن كه هچ داب ءَ چه اودان در كَپت و
بــِرگـَشت مه كنت !
شِـكـاری « اِسـپـيـتـيـں بـَـرپـَـلـُـك » ءَ گــوں وت زُرت و
بُــرت ئی جــنــگل ءَ ، آهـانی بادشاهی ءِ گـُڈسرا ، دگه ژيـمـب و
تـَهـاريں لـَد و جنگلے هست ات ، آئيا « اِسـپـيـتـيـں بـَـرپـَـلـُـك »
ءَ همودان وَيل كت و وت گار بوت .
« اِسـپـيـتـيـں بـَـرپـَـلـُـك » سك تـُرس اِت . لوٹت ئی كه به
گِريويت . بَلے اول ءَ آئيا جهد كت كه پر وتی شَپ ءِ دارگ ءَ ، هَند و
جاهے شوهاز و وَدی بكنت .
جَـنـگل ءَ روان بـيـت تا وهدے كه يك داری سرپناهيں لوگـُـك ئی
وَدی كت . دَروازگ ئی ٹــُكينت ، بلے كسے پسو ندات ، گڑان لوگ ءَ شُت و
مان بيت .
ديست ئی كه لوگ ءَ ، نان واری چارپادگے اِير انت و چارپادَگ ءِ
بُرزَگ ءَ هَپت هِيران _ ئيران ؛ گـَلاس _ اِير انت . بـُرزَگ ءَ مان
وابجاه ءَ هم هَپت تـَهـْتـُك هست ات .
« اِسـپـيـتـيـں بـَـرپـَـلـُـك » هم ژَنــْد و ژَكـَل ات و هــم
شـُديــگ _ گـُژنه ؛ هــَــڈی _ . كـَمُـكے وَرَگ ئی وارت و يكے چه
تـَهـتـُـكانی سرا وَپت .
شَپ ءَ هـَپـتیں كـَسانـُـكـيـں مـَردَلـُـك وتی لــوگ ءَ
بــِرگـَشت و آتـك انت و وپـتـگـيـن « اِسـپـيـتـيـن بـَـرپـَـلـُـك » اش
ديست كه هنچو آرام وَپتگ و وَش واب انت كه هـَپــتــیـں كـَسانـُـكـيـں
مـَردَلـُـك نه لوٹ اِت كه آئيا چه واب ءَ پاد كن انت .
ايدگه روچ ءِ پگاه ءَ ، آهان « اِسـپـيـتـيـں بـَـرپـَـلـُـك » ءِ
بـَژنی گـَپان ءَ گوش داشت انت و آهر ءَ پهك هوری ءَ گوئشت :
- مئی پـَجّی ءَ بدار . ادان هِچ كـَس تئی نه وَشّی ءَ ، وَش ءَ نه بيت .
آهاں پگاه ءَ كار ءَ روان بيت انت . كسانُكيں مردَلـُكاں مدام «
اِسـپـيـتـيـں بـَـرپـَـلـُـك » ءَ گوئشت كه دلگوش كن كه هچ وهد ،
دَروازگ ءَ په كـَس ءَ پاچ مه كن ئے . و گوئشت اش :
- شهبانـُـك سك ٹــَگّ و رِپكبازے انت .
شـهـبـانـك هَنچـُشينے هم هست ات . شهبانك چه وتی جادويی آدينك ءَ
زانت كه « اِسـپـيـتـيـں بـَـرپـَـلـُـك » جوڑ و دراه انت و كـسانُكيں
مَردَلـُكانی لوگ ئی داشتگ .
شهبانك لوٹت كه په يكپارگی چه « اِسـپـيـتـيـں بـَـرپـَـلـُـك » ءِ
جَنجال ءَ وتا را به رَكينيت .
كـَلـّــَگی كـوهـنـيـں گـُد ئی گـُوْرا كت انت و مان جنگل ءَ شُت
ديم په كـسـانُـكـيـں مَردَلكانی لوگ ءَ .
- چه منا تو سوپے په بهای ءَ بزور . _ آئيا « اِسـپـيـتـيـں
بـَـرپـَـلـُـك » ءَ گوئشت .
سوپاں هنچو دلكش ، وَشرنگ و جوان اتنت كه « اِسـپـيـتـيـں
بـَـرپـَـلـُـك » وتی دل ءَ داشت نه كت و سوپ ئی په بهای ءَ زُرت .
سوپ ، بَلے زَهريں سوپے ات . هنچو كه « اِسـپـيـتـيـں
بـَـرپـَـلـُـك » آئيا گـَٹ گِپت ، هما دَمان ءَ ساه ئی بَند بيت و ڈگار
ءَ كـَپـت .
وَهدے كه بيگاه ءَ هـَپـتیں كـَسانـُـكـيـں مـَردَلـُـك لوگ ءَ
بــِرگـَشت انت « اِسـپـيـتـيـں بـَـرپـَـلـُـك » اش ديست كه بے ساه ڈگار
ءَ كـَپتگ . پگر اش كت كه مُرتگ و بيران بيتگ . سك باز پَدَرد بيت انت و
باز باز اش گِريپت . آيانی دل هچ دابے نه لوٹ اِت و نه مَنّ اِت كه آئيا
كـَلّ به كن انت .
پرآئيا وت كانچی _ شيشَگی _ وابجاهے اش تَيار كـت . «
اِسـپـيـتـيـں بـَـرپـَـلـُـك » اش كانـچـی وابـجـاه ءَ اير كت و بـُرت
اش مَـسـتـريں كوه ءِ بـُـلــّــُك ءَ و پر آئيا هَندے اش ٹــَهـيـنـت .
چه هما روچ ءَ اينگر ، هر روچ يكے چه هـَپـتیں كـَسانـُـكـيـں
مـَردَلـُـكاں ، كار ءَ نه شـُت و آئی ءِ وابجاه ءِ پانَگ پان ات . بازيں
سال و ماهے گوئشت انت، بلے هَنگت هم تو گوئشت كه بَلكين « اِسـپـيـتـيـں
بـَـرپـَـلـُـك » هنچو ، هنّوگ _ هَنّون _ وَپتگ .
يـگبـرے يك بے مَٹـّيـن وَشــڈولـيــں شهبچے وتی بور _ اپس _ ءَ
سوار ات و كوه ءَ سَركپت . كوه ءِ برزگ ءَ ديست ئی كه كانچی وابجاهے ءَ ،
بے مَٹـّيـن جنكوے وَپتگ .
« اِسـپـيـتـيـں بـَـرپـَـلـُـك » هنچو بے مَٹ و دَروَر و وَشرنگ
وَپتگ ات كه شهبچ گوں وتی هما اولی گِندُك ءَ ، آئی ءِ مِهريگ و هـُـدوك
بيت .
- منا شما اجازت بدئيت ، من لوٹاں كه آئيا وتی پَجّی ءَ ، وتی ماڑی
ءَ به براں . من گوں شما لـَبز ءَ كناں كه من په آئی ءِ آرامی ءَ ، وتی
وَس ءِ هر وَڑيں جهدے بكناں . منا بيد آئيا نه بيت . آئی منی ساه انت ._
شـهــبــچ چــه هـَپـتــیــں كـَسانـُـكـيـں مـَردَلـُـكاں دَزبندی كنان
ات .
شهبچ ءِ چمانی ارس و دلی گوانك و توار ، هـَپـتیں كـَسانـُـكـيـں
مـَردَلـُـكاني دل ءَ نرم كت و تيار بيت انت كه وتی دلدوستيں «
اِسـپـيـتـيـں بـَـرپـَـلـُـك » ءَ مهرواريں شهبچ ءِ مَيار بكن انت .
هنچو كه شهبچ ءِ گـُلام و همراهاں ، « اِسـپـيـتـيـں بـَـرپـَـلـُـك
» ءِ كانــچـی وابجاه ءَ چـَنـڈينت و چِست كت ، هما دمان ءَ چه «
اِسـپـيـتـيـں بـَـرپـَـلـُـك » ءِ دَپ ءَ گـَسـتـگيں و گـَٹ چُتگيں سوپ
ءِ ٹــُــكـّــُر دَركـَپت و « اِسـپـيـتـيـں بـَـرپـَـلـُـك » چه وابا
چِـست بـيـت . هنچو كه « اِسـپـيـتـيـں بـَـرپـَـلـُـك » ءِ چمّ شـَوك و
وشرنـگـيـں شـهــبـچ ءَ ديـسـت انت ، همودان آئيا وَش و دوست بيت . آهاں
پدا سانگ و سير كت . وَش و ايـمـنـيں زندے اِش بنگيج كت و په مردم نيكی
كناں بيت انت .
