Author Topic: چیزکے گپ ربیدگءِ بزانتءِ بارہءَ  (Read 1042 times)

0 Members and 1 Guest are viewing this topic.

Offline Zahida Raees Raji

  • Administrator
  • *****
  • Posts: 7058
  • Karma: 356
    • Baask-Home of Baluchi Language, Literature & Culture
چیزکے گپ ربیدگءِ بزانتءِ بارہءَ
« on: December 26, 2013, 08:50:10 AM »
چیزکے گپ ربیدگءِ بزانتءِ بارہءَ

شوھاز کار: مساپر بلوچ

رَبیدَگ ماں سیدگنجءِ بزانبلد رھبندءُ ھیلداری یا ھیل گپتگیں رھبند مانا کنگ بوتگ، بزاں ھما رھبند کہ انسان یک کارےءَ کہ بہ بیت پہ کارءِ کنگءَ وتی پیسریگیں ھیلّءُ دودءَ بزور ایت۔ پہ دَروَر: من پیسری دودءَ شُتاں بلے آ من نہ دیست۔
ربیدگءِ لبزی بزانت ماں ”دھخدا“ءِ پارسی بزانبلد ”تعلیمءُ تربیت“ بزاں پیش دارگءُ رودینگ اِنت۔ ربیدگءِ لبز ماں یوروپءَ اوّلی رندءَ گیشتر پہ کشتءُ کشارءُ کشاورزیءِ دیمروی کارمرز بوت۔ انچوش کہ ایشیءِ انگریزی گال ((cultra چہ colere (بزاں کشتءُ کشار) ءَ گرگ بوتگ۔
ماں نوزدھمی سدیءَ اے لبز گیشتر پہ جان دْراھیءُ زردءِ پاکی ماں مردُماں کارمرز بوت۔
لھتیں چہ زانتکاراں ھم اے لبزءَ پہ ھمایانءَ کارمرز کرتگ کہ وت اش ماں دُنیاءَ ھور زانتگ۔ ربیدگ ماں بیستُمی سدیءَ انسان زانتی پڑءِ یک مزنیں بُنگپّے ھساب بوتءُ ھما انسان کہ گوں دُنیاءِ دیمرویءَ ھمراہ ات آئیءَ گوں رَبیدگ سْیادی ھست ات، چےءَ کہ آ لاچار ات وتی زانتءَ کارمرز بہ کنتءُ زانت ربیدگءِ یکّے چہ مستریں تھراں لیکگ بوت۔
ماں 1952ءِ سالءَ دو زانتکار” آلفرد کلوبر“ ءُ” کلاید کلاکھون“ ءِ نامءَ ماں وتی وانگی (ربیدگءُ چمشانکے بر آئیءِ بزانتءُ مکسد) پہ سے آسرءَ سر بوتت اَنت:
1۔ ھر اندازہ یکّےءِ ربیدگ گیشتر بہ بیت آئیءِ درجہ گیشتر اِنت۔
2۔ یک پکریءُ ھوری دربرگے یک تپاکیں ”الگویے“ چہ انسانی زانت، باورءُ کِرد لوٹ ایت۔
3۔ یک گلےءِ نزیکی، ارزش، مکسدءُ ھوریں کرداں آئیءِ ربیدگ اِنت کہ آئیءَ چہ اے دگہ گلءُ جماں پجّارین ایت۔
ماں ھمے سالاں ریموند ویلیامز نامیں برتانیائی زانتکارے وانگی یے ربیدگءُ ماھولءِ نامءَ شنگ کُت۔ ماں اے وانگی پیسر یک دپترے چہ ربیدگءِ گالءِ بزانتاں پیش کنتءُ وتی آسری گپّءَ چوش جنت کہ ربیدگءَ ماں ھر پڑے انچوش کہ ”صنعت“، ”دموکرسی“، باپاریءُ۔۔۔ وتی یکوئیں بزانت ھست اِنت۔ بزاں ماں ھر پڑءُ پیشگےءَ وتی جتائیں ماناءَ دنت۔ دگے تئریپے ھم کہ کرت ئی ربیدگ ءَ پہ ھر گلےءَ چہ آ ماھولءَ بھر کت۔ اوّل کارگرانی بھر ات کہ آیانی بے ربیدگ کرار داتءُ انچوش چاگردءِ اے دگہ مردمان ئی بھر کناں کت۔
اے گپّءَ اگاں چہ یک نیمگےءَ بچاریں بلکیں گوں ویلیامزءِ گپّاں تُپاک بہ بیں۔ بلے اے گپّءَ ھم سرپد بیں کہ ربیدگءِ تَھراں ماں انسانءِ مُچی جاگہءَ درگیجگ نہ بنت۔ ربیدگءِ در گیجگ ماں ھر گلےءَ ربیدگءِ تَھرانءِ چارگ اِنت ماں آ جم نے کہ آئیءِ مُچی جاگہ۔ مـاں کارگـرانی چـاگـرد ھـم اگاں کارگـر وتـی کارءِ سـرءَ ھمـا کـراردادءُ شـورءِ پیـم ءَ بہ بیــتءُ وتـی
مُزّءِ اندازہءَ، نے کہ کمتر کار بہ کنت آئیءِ ربیدگءَ پیش دار ایت۔
ربیدگءِ الکاپ تریں ماناءَ برتانیاءِ انسانزانت ”ادوارد تیلور“ کتگ۔ تیلور گْوش ایت: ربیدگ یک نزّ آؤرتگیں گلےءِ رھبند اِنت کہ زانتءُ زانش، باور، ازم، نندءُ پادا ءُ کانون ءِ تہءَ یک کردےءَ زور اَنت۔ بزاں زندءِ گْوازینگءِ دْراھیں رھبند مردمءِ ربیدگ اِنت۔ چونائیءَ ربیدگ ھسابی لیکھہءَ چہ یک نپرےءِ رواجءُ دوداں بنگیج بیت۔ بزاں ھر نپرےءَ وتی رواجءُ رسم ھست، پدا آ مردمءِ کرءُ گْورءِ مردماں لھتیں رواج ھست کہ گوں آئیءَ یکّے اِنت، گڑا اے دیماتریں ربیدگےءُ یک میتگءُ شھرےءِ ربیدگءِ مستر اِنت۔ یک راجےءِ ربیدگ کہ آئیءَ چہ آ دگہ ملکانی راجاں جتا کنت ھم انچوش۔ بزاں ھر آدت، دود، کانونءُ رسمءُ رواجےءَ ماں نزّ آؤرتگیں گلےءَ کہ آ جمءِ دْراھیں مردماں کبول اِنتءُ آیانءَ منّ اَنتءُ کارمرز کن اَنت آیانی ربیدگ اِنت۔ اے ربیدگی چاگرد داں ھما سیمسرءَ روان بیت کہ انسانءُ اے دگہ سادارانءِ نیامءِ پرکءِ پیش داروک بیتءُ انسانی ربیدگءَ پجّارین ایت، گڑا ربیدگ بزاں زندءِ دْراھیں رھبندءَ گْوش اَنت
Zahida Raees :Raji:
baaskadmin@gmail.com , admin@baask.com
Learn Baluchi Composing in INPAGE
Learn Balochi Poetry Background Designing
Help Line