Author Topic: کسہانی تہر۔ غنی پہوال ءِ نبشتانک ندر پہ وانوکاں  (Read 2219 times)

0 Members and 1 Guest are viewing this topic.

Offline Zahida Raees Raji

  • Administrator
  • *****
  • Posts: 7100
  • Karma: 356
    • Baask-Home of Baluchi Language, Literature & Culture
Zahida Raees :Raji:
baaskadmin@gmail.com , admin@baask.com
Learn Baluchi Composing in INPAGE
Learn Balochi Poetry Background Designing
Help Line

Offline Zahida Raees Raji

  • Administrator
  • *****
  • Posts: 7100
  • Karma: 356
    • Baask-Home of Baluchi Language, Literature & Culture
Zahida Raees :Raji:
baaskadmin@gmail.com , admin@baask.com
Learn Baluchi Composing in INPAGE
Learn Balochi Poetry Background Designing
Help Line

Offline Zahida Raees Raji

  • Administrator
  • *****
  • Posts: 7100
  • Karma: 356
    • Baask-Home of Baluchi Language, Literature & Culture

کسہانی کہنیں تہر (3) ‘‘ متھ ‘‘ (myth)

ڈاکٹر سلیم آغا قزلباش / غنی پہوال

(کسہانی ھمے کُہن و قدیمیں تہر نوکیں (جدیدیں) ادب ءِ فکشن ءِ بنیاد و سر چمگ انت۔ پمیشکہ ھر نوکیں آزمانکار و گدار نویس ءِ واستا الّمی انت کہ آ فکشن ءِ ھمے بُن زہ و بنیادانی بابتا جوانی ءَ زانت کار بہ بیت ۔۔ غنی پہوال )

کسہ ءِ یک کہن تریں و بُنیادی ارزش ءِ تہرے ‘‘ متھ ‘‘ (myth) انت کہ اشی ءَ دیومالا یا اسطور ھم گشنت ۔ ‘‘ متھ ‘‘ ءِ بابتا فریڈافورڑ ایم ژنگ ءِ سرشون (احوالہ) ءَ گشیت ؛ ‘‘ دیومالا وتا وھدے زاھری (خارجی) شکل ءَ ایر کاریت و لبزانی تھا (کسہ و بیان ءِ ) دروشم زیریت گڑا اے گوناپ ءَ آئی ءَ را انسانی سما (شعور) شکسایت۔ بلے دیومالا ءِ روح ( بزاں ھما ساچشتی جوھر ءَ را کہ ایش کسہ ءِ گوناپ ءَ رجیت و ھما مارشت ءَ کہ مارگی رنگ ءَ پدر و زاھر کنت یا رد و بندیں دروشمے دنت) ھمے وت انسان ءِ ھواریں (اجتعماعی) بے سماہی (لا شعور) ءِ برورد انت۔ چو کہ دیومالا ھواریں بے سماہی (اجتمعاعی لا شعور) ءِ تچک و گواچنیں درنگاز انت پمیشکہ ایش انسانی نسل ءِ ھر دور ءَ ترا یکیں رنگ ءَ دست کپنت ۔۔
‘‘ متھ ‘‘ (myth) دراصل یونانی زبان ءِ لبز ‘‘ مائی تھوس ‘‘ ءَ چے در کپتگ، ایشی ءِ لبزی یا لغوئی مانا انت ھما بیان کہ چہ زبان ءَ کنگ بیتگ، بزاں کسہ و داستان یا واقعہ و دگہ ۔ چیزے مدت ءَ پد ھمے لبز ءَ وتی مانا بدل کت انت بزاں ‘‘ نہ بیتگیں کسہ‘‘ ( چہ باور و یکین ءَ دریں انچیں کسہ کہ سادگ و دلپہکیں مردماں بڈ ات (دھوکہ دات) بہ کنت) بُن درا اے کسہانی دیو مالا ءِ نام ءِ نسبت دیوتایانی نامداریں کرد و کارانی ھما بیان بیتگ انت کہ مہذبی دود (rituals) آنی سرجم کنگ ءِ میان ءَ ‘‘وِرد ‘‘ ءِ رنگ ءَ گشگ بیتگ انت ۔۔
انچو کہ برز ءَ گشگ بیتگ دیومالا ھما کسہ انت کہ دیوتایانی نامداریں کار و کرد یا گڑا ھما تخئیُلی انسان (فوق البشر) آنی مشکل و نہ بیتگیں (نا ممکنیں) کردگار و مُہیمانی بیان اش کتگ کہ آ سرزمیں ءِ سرا دیوتایانی جہگیر (نمائندہ) لیکگ بیتگ انت کہ آیانی کار و کرد کاعنات یا چاگردی پشدر ءَ بدلی (change) آرگ ءِ سبب بیتگ انت۔۔ دومی ایش کہ کہن و قدیمیں مہذبانی بنیاد و بُن زہ ھمے دودانی (رسوم) سرا ایر بیتگ کہ دیوتایانی زکر و عبادتاں (پرستیش) گوں ھمگرنچ (منسوب) بیتگ انت ۔۔ اے رنگ ءَ ھمے دود ھما پاکیں کرد (عمل) ءِ یک ھسابے ءَ رند گیری (تقلید) بیتگ انت کہ آ کجام ھم دیوتا یا پاکیں (مقدسیں ) ہستی ءَ سر انجام داتگ انت ۔ بزاں اساطیری کسہ گشگ ءِ ازمی کرد (عمل) ساچشتی کرد (تخلیقی عمل) ءِ تھا شمار کنگ بیگ ءَ لگ ات،رندا یک وھدے انچیں ھم اتک کہ ایشی ءَ را کُلیں علم و ازمانی ھما اولی بُن زہ ھم گشگ بیت کہ چہ ادا خیالات،مارشت و جزبہ،صدق و یکین و تخئیلاتانی شہ جو روچ ء مرچیگ ءَ تچگ ءَ انت ۔۔
Zahida Raees :Raji:
baaskadmin@gmail.com , admin@baask.com
Learn Baluchi Composing in INPAGE
Learn Balochi Poetry Background Designing
Help Line